Boy kodları (kalibre), koli tipleri, punnet ve bin ambalajları: ihracatta ambalaj seçiminin pratik rehberi.
Uluslararası yaş meyve sebze ticaretinde alıcı ile satıcının aynı dili konuşmasını sağlayan iki kavram vardır: kalibre (boy) ve ambalaj tipi. Kalibre, meyvenin çapını milimetre cinsinden standart kodlara bağlar; ambalaj ise ürünün rafa hangi formda ulaşacağını belirler.
Kalibre nasıl okunur?
Turunçgillerde boylar sayısal kodlarla ifade edilir: portakalda yaklaşık 60-110 mm, limonda 35-83 mm, mandalinada 35-78 mm, greyfurtta 70-139 mm aralıkları kodlara bölünür. Sert çekirdekli meyvelerde ise harf kodları kullanılır: şeftali ve nektarinde AAAA (90-97 mm) en iri boydan D (51-56 mm) boyuna, kayısıda AAA (50-55 mm) kodundan C (30-35 mm) koduna uzanan bir skala geçerlidir. Alıcı sipariş verirken ürünle birlikte kalibre kodunu da belirtir; bu sayede koliden çıkan her meyvenin boyu öngörülebilir olur.
Kalibre spesifikasyonun sadece yarısı — kalite sınıfı diğer yarısı
Uluslararası düzeyde, yaş ürün pazarlama standartları Codex Alimentarius Komisyonu (FAO/WHO) ve UNECE tarafından ortaklaşa belirlenir; AB'nin kendi pazarlama standartları da büyük ölçüde bunları yansıtır. Bu standartlar ürünü kalite sınıflarına ayırır — tipik olarak Ekstra, Sınıf I ve Sınıf II — her biri dış kusurlar için kendi azami toleransına sahiptir: Ekstra sınıf bir parti genellikle yaklaşık %5'lik bir kusur toleransına tabidir, Sınıf II'de bu oran yaklaşık %10'a çıkar. Sınıfı belirtilmemiş bir kalibre kodu eksik bir siparişdir — ikisi her spesifikasyon formunda ve sevkiyat belgesinde birlikte yer alır.
Başlıca ambalaj tipleri
- Oluklu mukavva koli (5-18 kg): narenciye, elma, üzüm ve sert çekirdekli meyvelerin standardı; teleskopik veya delikli varyantları vardır.
- Delikli plastik kasa: domates, biber, salatalık gibi sebzelerde hava sirkülasyonu için tercih edilir; yıkanabilir ve tekrar kullanılabilir.
- Punnet (şeffaf kase): çilek ve kirazda perakende standardı; 250-500 g kaselerin 8-10'lu kolilenmesiyle sevk edilir.
- Tek sıra plato (tray): Trabzon hurması ve kivide her meyvenin ayrı yuvaya dizildiği, ezilmeyi önleyen düzen.
- Bin (büyük sandık, 300-400 kg): karpuz ve kavunda dökme yükleme ile paletli sevkiyatın arasındaki verimli çözüm.
- File torba (10-50 kg) ve perakende filesi (0,5-2 kg): soğan, patates ve narenciyede hacimli ya da rafa hazır seçenekler.
Koliyle uyuşması gereken evrak
Ambalaj ne olursa olsun, üç belgenin konteynerdeki fiziksel içerikle uyuşması gerekir: sevkiyatı yapan ülkenin bitki koruma otoritesi tarafından o sevkiyata özel düzenlenmiş bir fitosaniter sertifika, üzerinde anlaşılan Incoterms kuralını (örneğin Incoterms 2020 kapsamında FOB veya CIF) ve tarafların bilgilerini belirten bir ticari fatura, ve beyan edilen ağırlık ile kalem sayısının kargoyla tam olarak eşleştiği bir çeki listesi. Daha önce gümrük işlemleriyle uğraşmış alıcılar, çeki listesi ile fiziksel yük arasındaki uyuşmayan ağırlıkları ve süresi dolmuş bir fitosaniter sertifikayı, bir sevkiyatın sınırda bekletilmesinin en yaygın iki nedeni olarak işaretliyor — meyvenin sınıflandırılmasına gösterilen özenin aynısı evraka da gösterildiğinde önlenebilir bir durum.
Ambalaj seçimi ürünün hassasiyetine, hedef pazarın raf düzenine ve taşıma moduna göre yapılır; ürün sayfalarımızda her kalem için tipik ambalaj ve kalibre bilgisi ayrı ayrı listelenmiştir. Talebe göre özel etiket (private label) baskılı koliler de hazırlanabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ekstra Sınıf ile Sınıf II ürün arasındaki fark nedir?
Ekstra Sınıf en düşük yüzey kusuru toleransına (genellikle yaklaşık %5) sahipken, Sınıf II asgari pazarlanabilir kaliteyi korumak kaydıyla daha görünür kusurlara (yaklaşık %10'a kadar) izin verir.
Çilek ve kiraz için tipik olarak hangi ambalaj kullanılır?
Çilek ve kiraz tipik olarak punnet'lerde (250-500 g şeffaf perakende kaplarında) sevk edilir, genellikle 8-10'lu koliler halinde paketlenir.