Malatya'nın önde gelen sofralık kayısı çeşitleri ve dünyanın kuru kayısı başkentinin arkasındaki AB korumalı statü.
Kayısı, İpek Yolu boyunca Orta Asya'dan Anadolu'ya ulaşmıştır ve gerçek yuvasını Malatya çevresindeki Fırat Vadisi'nde bulmuştur; burada soğuk kışları ve sıcak, kurak yazlarıyla karasal iklim, ağacın gerektirdiği koşulları tam olarak sağlar. Bu uyumun ölçeğini abartmak zordur: Malatya tek başına dünyanın kuru kayısı üretiminin kabaca %80-85'ini oluşturur ve Türkiye bir bütün olarak küresel kuru kayısı pazarının %90'ından fazlasını ve dünya kuru kayısı ihracatının yaklaşık %72'sini karşılar. 2017'de Malatya Kayısısı, Aydın İnciri ve Taşköprü sarımsağıyla aynı yasal kategoriye giren AB Menşe Adı Koruması statüsünü almıştır. Kayısı, Hasanbey ve Şekerpare'nin ardından sezonun sonuncusu olan Kabaaşı çeşidiyle Ağustos'ta geç bir zirveye ulaşır.
Hasanbey: ana ihracat çeşidi
Hasanbey, Malatya'nın önde gelen sofralık kayısısı ve ana ihracat çeşididir — turuncu-sarı, orta-büyük boy, tatlı aromalı meyvesi hem taze tüketime hem ihracata uygundur ve Kabaaşı'dan hemen önce Temmuz'da zirveye ulaşır. Ağaçların Malatya'nın karasal kışında aldığı soğuklama, çeşidin yıldan yıla düzenli verimliliğinde doğrudan rol oynar.
Kabaaşı: sezonu kapatan çift kullanımlık yerel çeşit
Kabaaşı, Malatya'nın en eski yerli kayısı çeşitlerinden biridir ve Ağustos'ta zirveye ulaşan sonuncusudur. Gerçekten çift kullanımlıdır: orta-büyük boy, sarı-turuncu meyvesi taze tüketilir, yüksek kuru madde içeriği ise onu bölgenin ünlü kuru kayısı üretimine de uygun kılar — aynı meyve, hem taze sofra pazarını hem de Malatya'ya küresel ağırlığını veren kurutma ticaretini besler.
Şekerpare, Alyanak ve erken sezon ithal çeşitler
Yüksek şeker içeriğiyle adlandırılan küçük-orta boy yerel çeşit Şekerpare, Kabaaşı'dan hemen önce Temmuz'da zirveye ulaşır ve yoğun tatlılığı ve aromasıyla tercih edilir. Sezonun daha başında, kırmızı yanaklı, büyük meyveli Alyanak (Haziran'da hasat) ile İtalyan kökenli Ninfa ve Fransız kökenli Tomcot (ikisi de Mayıs başında Akdeniz kıyısında hasat edilir), Malatya'nın kendi hasadı başlamadan aylar önce ihracat takvimini açar — bu da Türkiye'ye Mayıs'tan Ağustos'a uzanan bir kayısı tedarik penceresi verir.
Olgun kayısılar hassas olduğundan ve toplandıktan sonra sınırlı ölçüde olgunlaştığından, kaliteyi korumak için soğuk zincirden hızla geçirilmeleri şarttır — bunu nasıl yönettiğimizi soğuk zincir rehberimizde, Kabaaşı'nın o ayın daha geniş takvimine nasıl uyduğunu ise Ağustos hasat rehberimizde bulabilirsiniz. Detaylı çeşit, kalibre ve ambalaj bilgisi için Kayısı ürün sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Dünyanın kuru kayısılarının ne kadarı Malatya'dan gelir?
Malatya tek başına dünyanın kuru kayısı üretiminin kabaca %80-85'ini oluşturur; Türkiye bir bütün olarak küresel kuru kayısı pazarının %90'ından fazlasını karşılar.
Malatya Kayısısı'nın AB statüsü nedir?
Malatya Kayısısı, 2017'de AB Menşe Adı Koruması statüsünü almıştır.