Türkiye'nin Trabzon hurması (kaki) üretiminde hızla büyüyen konumu, Akdeniz'e kayan üretimi ve buruk/buruk olmayan çeşitler arasındaki elleçleme farkı.
Trabzon hurmasında (kaki, Diospyros kaki) dünya üretimi Çin'in ezici ağırlığı altında şekilleniyor — Çin tek başına küresel üretimin %75'inden fazlasını oluşturuyor. Türkiye bu tabloda dünya lideri değil, ama akademik literatürde belgelenen gerçek ve hızlı bir büyüme hikayesine sahip: ISHS (Uluslararası Bahçe Bilimleri Derneği) kaynaklı verilere göre Türkiye'nin üretimi 2010'da yaklaşık 26.300 tondan 2020'de yaklaşık 60.700 tona çıkarak on yılda 2,3 kat büyüdü; TÜİK verilerine göre bu büyüme sürdü: üretim 2022'de yaklaşık 97.500 tona, 2024'te ise 142.000 ton civarına ulaştı.
Karadeniz'den Akdeniz'e kayan üretim ağırlığı
İsmini Karadeniz kıyısındaki Trabzon'dan alsa da, meyvenin üretim ağırlığı bugün büyük ölçüde Akdeniz bölgesine kaymış durumda — akademik kaynaklara göre Akdeniz bölgesi (Hatay, Adana, Mersin, Kahramanmaraş) ulusal üretimin yaklaşık %44'ünü oluşturuyor, Adana ise tek başına en büyük il payına sahip. Bu coğrafi kayma, ürün sayfamızda da yansıtılıyor: tedarik bölgelerimiz arasında Adana, Mersin, Hatay, Sakarya, Adıyaman ve Denizli yer alıyor.
Buruk ve buruk olmayan: iki farklı elleçleme rejimi
Trabzon hurması, elleçleme açısından birbirinden oldukça farklı iki tipte gelir. Hachiya tipi buruk çeşitler, tanen içeriği nedeniyle ancak tam yumuşadığında yenilebilir hale gelir; Fuyu tipi buruk olmayan çeşitler ise elma gibi sertken de tüketilebilir. Buruklığı gidermek için ticari uygulamada meyveye kontrollü etilen (20°C'de 10 ppm) veya CO2 (20°C'de %80, 24 saat) uygulanabilir — CO2 yöntemi meyvenin sertliğini daha iyi koruyor. Buruk olmayan tipler ise 5-15°C aralığında soğuk zararına (et yumuşaması, kararması) daha duyarlıdır; bu risk etilene maruz kaldığında artıyor.
Kalite sınıflandırması
Trabzon hurması, UNECE'nin 2015'te kabul edilen kaki pazarlama standardına (FFV-63) paralel olarak Ekstra, Sınıf I ve Sınıf II olmak üzere üç kalite sınıfında, ağırlığa göre kalibrelenerek sevk edilir; tam kalibre tablosu Trabzon Hurması ürün sayfamızda yer alıyor. Doğru koşullarda (0-1°C) meyve etilensiz ortamda 3 aya, kontrollü atmosferde 5 aya kadar saklanabilir.
Güncel hasat ve tedarik durumu için Sezon Takvimi, çeşit ve ambalaj detayları için Trabzon Hurması ürün sayfamızı, ihracat süreci için İhracat sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye dünyanın en büyük Trabzon hurması (kaki) üreticisi mi?
Hayır. Dünya üretiminde Çin ezici bir ağırlığa sahip, küresel hasadın %75'inden fazlasını tek başına oluşturuyor. Ancak Türkiye'nin kendi üretimi hızla büyüyor: ISHS kaynaklı verilere göre 2010-2020 arasında 2,3 kat arttı.
Fuyu ve Hachiya tipi Trabzon hurması arasındaki fark nedir?
Fuyu tipi buruk olmayan bir çeşittir ve elma gibi sertken tüketilebilir; Hachiya tipi buruk bir çeşittir ve tanen içeriği nedeniyle ancak tam yumuşadığında yenilebilir hale gelir.
Trabzon hurması üretimi neden artık ağırlıklı olarak Karadeniz'de değil?
Meyve ismini Karadeniz kıyısındaki Trabzon'dan alsa da, üretim ağırlığı zamanla Akdeniz bölgesine (özellikle Hatay ve Adana) kaymıştır; bugün ulusal üretimin önemli bir bölümü bu bölgede gerçekleşmektedir.
