Türkiye'nin greyfurt üretimi, Adana ve Mersin payları, ihracat pazarları, kırmızı etli çeşitlerin kökeni ve UNECE kalite ölçütleri.
Greyfurtta Türkiye'nin üretimi, TÜİK verilerine göre 2023'te yaklaşık 284.565 tonla son yılların en yüksek düzeyine ulaşmış, 2024'te rekor sezonun ardından normale dönüş ve çiçeklenme döneminin sıcak havası nedeniyle yaklaşık 150.000 tona inmiştir; TEPGE bu düşüşü rekor sezonun ardından normale dönüşe ve çiçeklenme dönemindeki sıcak havaya bağlamaktadır (Tarım ve Orman Bakanlığı). Greyfurt, 2024'te Türkiye turunçgil üretiminin yaklaşık %3'ünü oluşturur; aynı raporda meyve vermeyen yaştaki ağaç sayısının 2020'ye göre %185 arttığı da belirtilir. Sezonun ilk çeşitleri Kasım'da hasada başlar — güncel ayın tablosu Kasım hasat rehberimizde.
Üretimin ağırlık merkezi: Adana
TEPGE verilerine göre 2023'te Türkiye greyfurt üretiminin yaklaşık %83'ü Adana'da, %9'u Mersin'de, %3'ü Hatay'da yapılmış; Akdeniz bölgesinin payı %97 olmuştur. 2024'te Adana %76, Mersin %15, Hatay %3 pay almıştır. Muğla, Antalya, Osmaniye ve Aydın daha küçük paylarla üretime katkı sağlar. Tedarik bölgelerimizin tamamı için tedarik bölgelerimiz sayfasına bakabilirsiniz.
İhracat: sezon bazlı seyir ve pazarlar
Türkiye, USDA FAS raporlarına göre greyfurt üretiminin yaklaşık %80'ini ihraç etmektedir. TÜİK verilerine göre (TEPGE, Ekim-Eylül sezonu, GTİP 080540) ihracat şu seyri izlemiştir; GTİP 080540 pomeloyu da kapsadığından rakamlar yalnızca greyfurt anlamına gelmez.
| Sezon | İhracat (ton) | Değer (milyon $) |
|---|---|---|
| 2022/23 | 98.995 | 67,2 |
| 2023/24 | 133.369 | 75,8 |
| 2024/25 | 86.745 | 66,0 |
2024/25 sezonunda Rusya, Romanya, Polonya, Ukrayna ve Bulgaristan en büyük beş pazar arasında yer almış, Japonya, Irak, Sırbistan, Almanya ve Kanada da sevkiyat alan diğer ülkeler olmuştur. Pazar sıralaması ve tonajlar TÜİK ile USDA verileri arasında küçük farklılıklar gösterdiği için burada ülke bazında hacim vermiyoruz.
Ocak 2026 güncellemesiyle greyfurt, AB'nin Türkiye menşeli ürünler için yayımladığı kontrol listelerinden çıkarılmıştır; ayrıntılar kalıntı ve MRL uyum rehberimizde.
Kırmızı etli çeşitlerin mirası
USDA FAS raporlarına göre en çok ihraç edilen çeşitler Star Ruby, Ruby Red, Marsh Seedless ve Rio Red'dir; dördünden üçü kırmızı etlidir. Bu çeşitlerin hikâyesi, narenciye ıslahının kısa bir tarihidir: Ruby Red, 1929'da Teksas'ta bir dal mutasyonu olarak bulunmuş ve 1934'te patent verilen ilk narenciye çeşidi olmuştur; Star Ruby, bir greyfurt tohumunun ışınlanmasıyla elde edilerek 1970'te Teksas'ta piyasaya verilmiştir; Rio Red ise Ruby Red kökenli, ışınlanmış bir kalem gözü hattında bulunan doğal bir tomurcuk mutasyonudur ve 1984'te Texas'ta yayımlanmıştır (Rouse ve ark., 2001). Henderson ve Flame gibi çeşitler bu hattan türemiştir. Çeşit farklarını turunçgil çeşit rehberimizde, ay ay görünümünü Sezon Takvimimizde bulabilirsiniz.
Kalite ve saklama
Greyfurt, UNECE'nin turunçgil standardı FFV-14'e paralel olarak Ekstra, Sınıf I ve Sınıf II sınıflarında değerlendirilir. Standardın 2010 baskısına göre greyfurtta asgari meyve suyu oranı %35, asgari boy 70 mm'dir; renk çeşide özgü olmalı, kırmızı etli çeşitlerde "pembe" veya "kırmızı" ibaresi kullanılabilir. Saklama sıcaklığı çeşide ve olgunluğa göre değişir; ürün sayfamızdaki yayımlı aralık 10-15°C'dir. Kalibre ve ambalaj seçenekleri için kalibre ve ambalaj rehberimize, taşıma sıcaklıkları için taşıma sıcaklığı rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye'de greyfurt hangi illerde yetiştirilir?
Üretimin ağırlık merkezi Adana'dır; TEPGE'ye göre 2023'te Adana %83, Mersin %9, Hatay %3 paya sahipti, 2024'te Adana %76, Mersin %15, Hatay %3 oldu. Muğla, Antalya, Osmaniye ve Aydın daha küçük paylarla katkı sağlar.
Türk greyfurtunda hangi çeşitler öne çıkar?
USDA FAS'a göre en çok ihraç edilen çeşitler Star Ruby, Ruby Red, Marsh Seedless ve Rio Red'dir. Star Ruby, Henderson ve Flame ise Kasım'da hasada başlayan kırmızı etli çeşitlerimizdir.
Greyfurtun UNECE standardındaki olgunluk ölçütü nedir?
Standardın yayımlanmış metnine göre greyfurtta asgari meyve suyu oranı %35'tir; asgari boy 70 mm, renk ise çeşide özgü olmalıdır.
