Türkiye'nin portakal üretimi, çeşit ve il payları, ihracat pazarları, Finike portakalının coğrafi işareti ve UNECE kalite standardı.
Portakalda TÜİK verilerine göre üretim 2023'te yaklaşık 2,31 milyon tona ulaşmış, 2024'te rekor sezonun ardından normale dönüş ve çiçeklenme döneminin olumsuz sıcak havası nedeniyle yaklaşık 1,61 milyon tona gerilemiştir (TEPGE, Tarım ve Orman Bakanlığı). Bu dalgalanma, portakal alıcıları için bir hatırlatmadır: arz her yıl aynı düzeyde gelmez ve sezonun ilk partileri olan erkenci çeşitler hava olaylarına en duyarlı olanlardır — USDA FAS'ın 2024 raporu, düşüşten en çok Navelina ve Fukumoto gibi erkenci çeşitlerin etkilendiğini belirtir. Bu iki çeşit, sezon takvimimize göre Ekim'de hasada başlayan çeşitlerdir; güncel ayın tablosu Ekim hasat rehberimizde.
Çeşit yapısı: Washington Navel belirleyici
TEPGE verilerine göre 2023'te Türkiye portakal üretiminin yaklaşık %65'i Washington Navel, %3'ü Yafa (Shamouti), geri kalanı diğer çeşitlerdir. Sezon Washington Navel grubuyla açılır, Valencia grubuyla kapanır; sofralık tüketim için göbekli çeşitler, meyve suyu sanayii için Valencia tercih edilir. Sezonu iki yöne uzatmak için Washington Navel'den önce olgunlaşan Fukumoto ile sonra olgunlaşan Lane Late ve Cara Cara'nın önemi artmıştır (TEPGE raporunda Turgut ve Ersöz, 2024'e atıfla belirtilmiştir). Tedarik ettiğimiz çeşitlerin takvimdeki yerini turunçgil çeşit rehberimizde, tam ay ay görünümünü ise Sezon Takvimimizde bulabilirsiniz.
Üretim bölgeleri ve ihracat pazarları
TEPGE'ye göre 2024'te portakal üretiminin yaklaşık %88'i Akdeniz bölgesinde yapılmış; Antalya %29, Adana %23 ve Hatay %19 pay almıştır. İl payları yıldan yıla değişir (2023'te ilk sırada Adana %27 ile yer almıştır), bu nedenle tek bir yılın sıralaması kalıcı bir tablo olarak okunmamalıdır. Tedarik bölgelerimizin tamamı için tedarik bölgelerimiz sayfasına bakabilirsiniz.
İhracatta üç pazar öne çıkar. TEPGE'nin Temmuz 2026 raporuna göre 2025 yılı ihracatında Rusya %53,8, Ukrayna %12,7 ve Irak %10,9 paya sahiptir; Gürcistan %2,6, Kanada %2,3 ile izler.
| Pazar | 2025 ihracat payı |
|---|---|
| Rusya | %53,8 |
| Ukrayna | %12,7 |
| Irak | %10,9 |
| Gürcistan | %2,6 |
| Kanada | %2,3 |
Portakalın ihracat hacmi, kaynaklara ve sezon tanımına (takvim yılı ya da Ekim-Eylül pazarlama yılı) göre farklı rakamlarla yayımlanıyor; bu nedenle burada tek bir hacim rakamı vermiyoruz.
Finike portakalı: coğrafi işaretli seçki
Antalya'nın Finike ilçesinin Washington Navel seçkisi, TÜRKPATENT kayıtlarına göre 26 Aralık 2008'den bu yana Menşe Adı olarak tescillidir (başvuru sahibi Finike Tarımsal Kalkınma Kooperatifi). Yalnızca bu ilçede yetişen meyveler adı taşıyabilir; ayrıntı için portakal ürün sayfamıza bakabilirsiniz.
Kalite ve olgunluk: kabuk rengi tek ölçüt değildir
Portakal, UNECE'nin turunçgil standardına (FFV-14) paralel olarak Ekstra, Sınıf I ve Sınıf II sınıflarında değerlendirilir. Standartta olgunluk, kabuk renginden bağımsız olarak asgari meyve suyu oranı ve şeker/asit oranıyla tanımlanır; çeşide özgü renk aranır, ancak bu şartlar sağlandığında kabuktaki hafif yeşil renk kabul edilebilir. Bu nedenle sıcak ve nemli koşullarda yetişen erkenci portakal, iç olgunluğa ulaşmış olsa da kabuğu yeşilimsi kalabilir; standart, olgunluk şartlarını sağlayan turunçgile renk verme (degreening) işlemine, yalnızca doğal organoleptik özelliklerin değişmemesi koşuluyla izin verir. Kalibre ve ambalaj seçenekleri için kalibre ve ambalaj rehberimize, taşıma sıcaklığı için taşıma sıcaklığı rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye'de portakal sezonu ne zaman başlar?
Sezon, erkenci göbekli çeşitler Navelina ve Fukumoto ile Ekim'de başlar; bu çeşitler Kasım'da en yoğun dönemine girer, Washington Navel ise Kasım'da başlayıp Aralık'ta yoğunlaşır. Valencia gibi geç çeşitler sezonu ilkbahara taşır.
Türkiye'de portakal hangi illerde yetiştirilir?
Üretimin yaklaşık %88'i Akdeniz bölgesindedir; TEPGE'ye göre 2024'te Antalya %29, Adana %23 ve Hatay %19 paya sahiptir. İl payları yıldan yıla değişir.
Kabuğu yeşil portakal olgun olabilir mi?
Evet. UNECE standardı olgunluğu kabuk rengiyle değil, asgari meyve suyu oranı ve şeker/asit oranıyla tanımlar; bu şartlar sağlandığında hafif yeşil kabuk rengi kabul edilir.
